Tagarchief: Leica

negatieven afdrukken

Nog even terug komend op het ontwikkelen en afdrukken van zwart-wit foto’s. Hier twee voorbeelden van niet helemaal goed ontwikkelde en/of niet helemaal goed afgedrukte foto’. Leerling Anki is hiervoor verantwoordelijk.

pa-te-licht
Pa Hong in de tuin op de Musketierslaan in Maastricht, voorjaar 1974.

Deze foto is op te zacht papier afgedrukt of het filmpje is niet lang genoeg ontwikkeld.

pa-te-hard
Pa Hong, denk dat deze als pasfoto was bedoeld.

Deze tweede foto is oftewel op te hard papier afgedrukt of het filmpje is iets te lang ontwikkeld. Ja, ja handwerk..

Hm, ik zie dat ik deze materie in een ander bericht foto’s afdrukken heb genoemd, nu negatieven afdrukken. Wat is nou eigenlijk correct?

Leica CL

En hier dan de laatste loot aan de Leica stam: de Leica CL met losse 90 mm lens. Natuurlijk ook in het bezit gekomen van pa Hong. Ik heb het er al eens over gehad. Rob, de man van Joes had er daarna een, en ik, Anki met hulp van pa Hong ook. Vergeleken bij de oudere Leica’s bijna on-leica’s: ingebouwde belichtingsmeter, licht in gewicht, helemaal zwart, maar onveranderd: prachtige foto’s.

leica-cl
pa Hong Musketierslaan met zijn Leica CL

Pa Hong zag ongetwijfeld weer een mooie lichtinval. De foto is duidelijk niet gemaakt met een Leica.

nostalgie: foto’s afdrukken

stopharding
stopharding

Deze fles met ‘stopharding’ gebruikte pa Hong bij het afdrukken van zwart-wit foto’s om het ontwikkelproces te stoppen. Daarna volgde het fixeerbad en het spoelen. Hij kocht zelf de poeders ervoor, ik veronderstel bij Daniëls in de Grote Staat in Maastricht. Het afdrukken was erg leuk. Geen theorie maar proefondervindelijk. Doordrukken, tegenhouden, zacht papier, hard papier, proefstrookjes en tellen: eenentwintig, tweeëntwintig etc. Tijdklokken hadden we niet. Een moeilijke opgave voor Octave (man Lokje) die altijd wil weten waarom je iets doet zoals je het doet. Enige antwoord: “omdat het zo werkt”. Ik herinner me nu ook dat we de filmpjes zelf ontwikkelden. Het was altijd spannend of je de film wel goed op de ontwikkelspoel kreeg om hem daarna in het tankje te doen. En dan maar hopen dat je de goede ontwikkeltijd had genomen. Hoop risico’s: film zat niet goed op de spoel: stukken plakten aan elkaar=beeldje beschadigd; te kort ontwikkeld: te lichte foto’s; te lang ontwikkeld: te zwarte foto’s. Nu ik toch bezig ben: het inspoelen van een nieuwe film in de Leica was ook geen makkie. Als de film toch niet pakte op de spoel, kon je eindeloos fotograferen, terwijl er nix gebeurde. Zo heb ik op een of ander bal van Minerva dat gehouden werd in kasteel Oud Wassenaar, de statiefoto’s gemaakt. Bij de veertigste foto met hetzelfde rolletje, kreeg ik een bang vermoeden. En ja hoor: film was niet doorgespoeld. Pijnlijk briefje naar alle gefotografeerden, vaak met hun eerste date.

En dan te bedenken dat pa Hong dit allemaal zelf ontdekt heeft toen hij nog in Ned. Indië woonde. Pff wat zal het warm geweest zijn in de ruimte boven de bakovens van zijn moeder. Onze neef Engtiong liet ons zien waar dat precies was in het voorouderlijk huis in Sepanjang.

inhoud-stopharding
T Cr. Aluin K. Metabisulfaat

Nooit geweten wat erin zat. Later hebben we het blijkbaar toch met de lettertang op de achterkant van de fles gezet.

oké, nog een keer de Leica

pahongM3

Nooit eerder heb ik zo naar deze foto gekeken: met een Leica blik.

Hier zie je pa Hong aan het werk, zo te zien met de M3. Dit is tijdens het …jarig huwelijksfeest van opa en oma van den Muijsenbergh (de ouders van ma Ans) op de Wilhelminasingel 93 in Maastricht. Het zal ergens eind vijftiger, begin zestiger jaren zijn. Even navragen bij Lokje. De mooie vrouw rechts is Els Leek (mannequin), de eerste vrouw van Walter van den Muijsenbergh, jongere broer van ma Ans.
De foto is gemaakt door Frans Lahaye, beroepsfotograaf in Maastricht (groot liefhebber van de Leica) en de man van Anki’s peetmoeder.

Leica nalatenschap

De Leica II en de M3 hebben we na het overlijden van pa Hong verkocht. De toestellen leden eronder dat ze niet meer gebruikt werden. Het geld dat we ervoor kregen hebben we verdeeld onder de kleinkinderen van pa Hong, in de hoop dat ze daarmee een begin zouden gaan maken met een van de grootste hobbies van hun grootvader.

Het leuke is dat niet zijn kleinkinderen, maar een eerste achterkleinkind zich heeft gemeld: Hannah (oudste kleinkind van Lokje). Zij heeft zelf gespaard om een fototoestel te kunnen kopen. Haar eerste reportage is het aspergefeest van bomma (het Maastrichtse woord voor oma en dat is dus Lokje). Zij heeft daar haar eerste, prachtige fotoboekje van gemaakt.

Bomma verstuurde de onderstaande foto in whatsapp, is helaas niet scherp. Idee is wel duidelijk toch?

aspergefeestje
voorkant fotoboekje van Hannah.

(o)pa Hong zou ongetwijfeld trots zijn geweest op zijn achterkleinkind!

Leica en pa Hong zijn synoniem

Hier dan nog twee Leica foto’s.

De Leica II, ontworpen in 1932. Dit zal wel de eerste Leica van pa Hong geweest zijn. In het hoesje zat nog een eigendomsbewijs uit 1935. Pa Hong gaf deze Leica aan Anki. Er was een groothoeklens bij met een aparte zoeker, een 90mm lens, die ook die aparte zoeker nodig had. Het waren de laatste lenzen met schroef machanisme. Geen belichtingsmeter, dus zelf belichting en sluitertijd instellen…….Resultaat was niet altijd verbluffend. Les pa Hong: altijd een laag camerapunt zoeken als je iets kleins fotografeert (het zgn. kikvorsperspectief), dus nooit staand een klein kind fotograferen bijvoorbeeld. Duidelijk is dat de lessen van pa Hong serieus worden genomen.

leica1
Leica II met Anki

De volgende foto is van de Leica CL. Daar heeft pa Hong ook de hand in gehad. Anki wilde hem graag hebben, hij was niet meer te koop. In Maastricht heeft pa Hong toen bij zijn fotowinkel Daniëls er eentje weten te scoren. Vaag staat me bij dat hij eigenlijk voor iemand anders was gereserveerd, maar dokter Tan ging voor..

Pa Hong had in de familie uiteraard de eerste Leica CL, de man van Joesje volgde snel daarna. Bing heeft de Leica CL van pa Hong geërfd.

leica-cl
Leica CL met Anki

pa Hong en de fotografie

Denk dat ik uiteindelijk een verhaal ga maken over pa Hong en zijn fotografie. Tot die tijd ga ik de foto’s die ik tegen kom van pa Hong en foto’s/films in berichten verzamelen.

Hier weer een:

1968
pa Hong met zijn Leica M3 of M4 met 200 mm lens en Bing met pa’s filmapparaat, 1968

Goed opgelet Bing, altijd stabiel punt zoeken. Zo is een statief niet nodig, immers alleen maar extra sleepwerk..

En nog een:

1996
pa Hong op een antieke auto markt in de buurt van La Batie Roland, met zijn Leica M4 1996

In 1996 was pa Hong dus 89 jaar en dan voor een foto op de grond gaan liggen. Dat kenmerkt de rasfotograaf. Nadat ma Ans was overleden gingen we ieder jaar met pa Hong naar een mooi huis in Frankrijk met zwembad op vakantie. Als we daar dan waren, vroeg hij aan ons: ben ik eigenlijk rijk genoeg om dit voor jullie te kopen? Standaard antwoord: “nee pa dat gaat niet lukken”. Vond ie wel jammer. Op een keer zei hij:”maar als ik nou eens een hypotheek neem op mijn huis?”. Een verbijsterende vraag aangezien pa Hong zich zijn hele leven nooit met geld heeft bezig gehouden. Daar zorgde ma Ans voor.

Leica

Het Leica verhaal is natuurlijk nog niet af als niet hier een van de bewijzen geleverd wordt dat we zijn opgegroeid met de Leica. Bewijzen van het sjouwen door ons van pa Hong’s apparatuur zijn er helaas niet. Het ging altijd om die ene foto in dat zonlicht, precies op die ene plek.
Nou ja, heel jong is Anki niet op de foto, maar vergeleken met nu wel weer piep. Het was dan ook haar tweede Leica, een van de oude toestellen van pa Hong. Hij was toen al overgegaan op de M4, waar later nog de Leica CL bij kwam. Toch nog eens op zoek gaan naar een foto met de Leica II.

leicaanki
Leica M3 en Anki in Tessin

Zwager Rob (man Joesje) is op een gegeven moment ook overgegaan op de Leica. De CL in zijn geval. Hierover later meer.

Leica

Leica1914
Eigenlijke datum moet zijn 1925, in 1914 is alleen het prototype ontwikkeld.

In Hamburg in de Deichtorhallen een tentoonstelling vanwege 100 jaar Leica bezocht. Prachtige foto’s gezien, erg weinig Leica fototoestellen, dat vond ik wel jammer. Pa Hong was een fanatiek Leica fotograaf. Hij kocht zijn eerste Leica begin vijftiger jaren, schat ik in. Wij, kinderen Tan, dachten dat hij de Leica had leren kennen door Frans Lahaye, vriend en beroepsfotograaf en Leica liefhebber. Mijn eerste camera was pa’ eerste Leica.

Nu ik meer hoor van (kinderen van) pa Hong’s studievrienden, valt op dat een Leica toch wel vaker in hun bezit is geweest. Ik noem de vader van Yap Kioe Bing en de vader van Pay-Yuun Hiu. Van hen weet ik het toevallig, maar er zijn ongetwijfeld meer Leica bezitters geweest. Interessant is hoe ze allemaal op de hoogte waren.

Nog een Leica bezitter gespot: de vader van Tjoe Lan Lim-Ko:
Mijn vader bezat ook een Leica (Leica DRP Ernst Leitz Wetzler),die nu in mijn bezit is. Hij is in Duitsland gekocht (omdat het voordeliger was) via Tan Tjoan Keng (student met Mercedes), die regelmatig voor zijn Mercedes naar Stuttgart (Mercedes fabriek) reisde. Denk dat mijn vader pas na mijn geboorte het toestel bezat. Gezien de vele foto’s die gemaakt werden in die tijd (rond l935).

Leica
pa Hong met zijn rijkdom

Bovenstaande foto van pa Hong met zijn Leica’s maakte ik in de 80er jaren. Uiteraard ook met een Leica (CL). Links in beeld ook zijn Rolleiflex. Ik moet nog steeds het negatief opzoeken om hier een betere foto neer te kunnen zetten.

Wat ik overigens ook nog geleerd heb daar in Hamburg, is de herkomst van de naam Leica.

Hieronder enkele teksten van Arno Haijtema in de Volkskrant van november 2014 naar aanleiding van de tentoonstelling.

Aan de studio gebonden of log en traag ter driepoot, dat was de werkwijze grofweg, totdat Oskar Barnack, hoofd van de onderzoeksafdeling van Optischen Werken Leitz (in de plaats Wetzlar), met zijn prototype van de Leica (een samenvoeging van Leitz en Camera) op de proppen kwam. ‘De liliputcamera’ noemde hij haar – een replica van het eerste exemplaar staat bescheiden in een vitrine, in een zaaltje waar ook de latere modellen en Barnacks schetsen zich, door hun kleine formaat bijna schuchter, aan de blikken van de bezoekers blootgeven. Dat Barnack gelijk had in zijn overtuiging dat kleinbeeldcamera’s de toekomst hadden, bleek toen de Leica op de markt kwam. In 1925 werden 900 exemplaren verkocht, in 1929 al 16 duizend. In een kasboek werd – handgeschreven – bijgehouden welk serienummer aan wie was geleverd.

100 jaar Leica, 100 jaar iconische fotografie

Het feestje komt wat vroeg – alsof de verjaardag niet wordt gevierd bij de geboorte van een kind maar bij de verwekking – maar de vreugde onder fotografen is er niet minder om: Leica, de Duitse producent van de legendarische kleinbeeldcamera, viert de honderdste verjaardag van het apparaat. Nou ja, het is negentig jaar geleden dat de camera die de fotografie zou veranderen in productie werd genomen. Maar de eerste prototypes dateren uit 1914, een eeuw geleden dus.  

Leica was de eerste fabrikant van camera’s die werden geladen met de 35-mm-rolfilms die gangbaar waren in de filmwereld. De negatieven die uit de Leica kwamen waren veel kleiner dan de destijds gangbare fotofilms. De camera was handzaam, eenvoudig in gebruik, onverslijtbaar en, vooral door de geweldige lenzen, superieur gereedschap voor fotojournalisten. Generaties fotografen zijn vergroeid geraakt met het cameraatje, dat bovendien als voordeel had dat het nauwelijks geluid maakte en onopvallend was in het gebruik, zodat de fotograaf geen ongewilde aandacht trok van zijn onderwerp.  

Onder de beroemdste fotografen die de Leica hanteerden bevinden zich grootheden als Henri Cartier-Bresson en Robert Capa, beiden medeoprichters van het roemruchte fotocollectief Magnum, Josef Koudelka (eveneens lid van Magnum), en hedendaagse grootheden als celebrity-fotografe Annie Leibowitz en de Amerikaan Steve McCurry. En hoewel de digitale revolutie de faam van Leica enigszins heeft doen verbleken – de firma stapte pas laat in de productie van digitale camera’s – zijn er nog steeds fotografen die anno 2014 niets liever dan met juist dat merk werken. Ook onder amateurs roept de merknaam Leica bijna religieuze emoties op. Onlangs bracht Panasonic in samenwerking met Leica een hoogwaardige digitale camera uit die onder de naam Lumix een paar honderd euro kost. De camera met exact dezelfde technische specificaties en kwaliteit, maar dan voorzien van een Leicabehuizing – kost drie keer zoveel. Blijkbaar is er vraag naar: de naam is net zo slijtvast als de eerste kleinbeeldcamera.

Eigenlijk herbergt de titel van de expositie een leugentje, want de fameuze camera verscheen pas in 1925 op de markt. Alleen het prototype dateert van 1914: de Eerste Wereldoorlog gooide roet in het eten en veroorzaakte – priegeldetail in de wereldgeschiedenis – vertraging bij de commerciële introductie. Het leugentje zij de samenstellers vergeven, want de tentoonstelling vormt een mijlpaal in de fotografiegeschiedenis. Goed dat we daar niet tot 2025 op hoeven te wachten.

Fotografen en fotoliefhebbers, amateurs en professionals, krijgen bij het horen van ‘Leica’ niet zelden een warme gloed in de ogen en een blos op het gelaat: ware liefde. Technisch hoogwaardig. Sublieme lenzen. Ultiem bedieningsgemak. Negatieven met ragfijne detaillering. Leica brengt superlatieven in het taalgebruik tot leven. Gelukkig is de tentoonstelling in de Deichtorhallen zuinig met grote woorden en is van verheerlijkend merkfetisjisme nergens sprake.