weer een puzzelstukje gevonden

Wij hebben (nu nog voornamelijk per mail) kennis gemaakt met Mulan Setija-Han. Getrouwd met de Semaranger Sih Ing Khian, die later zijn later naam heeft veranderd in Setija en in Rotterdam economie heeft gestudeerd

Dan zie je weer hoe klein de wereld was. Hier enkele citaten uit de mail van Mulan:

“Mijn Vader heet Han Djie Siong en mijn Moeder Theresia Theodora Visscher. Pap was van 1898 en Mam van 1900…..

….Maar onze Vaders kenden elkaar uit Indonesie, Spandjang  en Sidoardjo liggen niet ver van elkaar. En een oom van jullie is met een zusje van mijn Vader getrouwd geweest. Het huwelijk ging mis en hij is na de scheiding naar Taiwan gegaan…..”

Zij zal het hier hebben over de zoon van de broer van opa: Tan Ban Siang, die Tan Kian Tjiang heette en die in 1960 naar Taiwan (Formosa) is verhuisd.

Wat een toeval, of juist niet?

Mulan vertelt verder:
“….Omdat toen wij in 1949 met mijn Moeder in Nederland kwamen om Mam’s familie op te zoeken, mijn Moeder naar Maastricht ging om je ouders op te zoeken….”

Nu even verder vragen aan Mulan wat zij nog weet van de tijd in Indië.

Wat een lijdensweg heeft haar vader moeten afleggen om tandarts in Nederland te mogen zijn. Lees maar mee:
.…….”Wij drietjes kwamen laat in het  huwelijk omdat Pap zijn hele studie tandheelkunde van München over moest doen in Utrecht als hij zijn bul gelijkgesteld wilde hebben!! Hij had in Shanghai op een Duitse kostschool gezeten en daar zijn diploma gehaald, maar Leiden noch Amsterdam erkenden dat. Toen is hij in Munchen gaan studeren en promoveren.  Maar ook die studie moest hij in Utrecht helemaal overdoen.”……..

In een nieuwe mail vertelt Mulan:
“...Mijn broer en ik logeerden vaak bij die tante en haar man en dat moet in dezelfde straat zijn geweest als jullie ouderlijk huis. Ik herinner me dat het huis een atrium had en dat de verf zacht blauw was………” 

 Het verhaal van Mulan is nog niet af.
“…………Mijn tante heette Han Liang Ien. Ze was de liefste tante, kookte altijd onze lievelingskostjes  en verwende ons als we bij haar kwamen logeren in Spandjang. Nee ze hadden geen kinderen. Hoorde wel via-via dat er in Aalsmeer een dochter is van de zuster van  oom Kian Tjiang. Zal proberen contact te maken met haar………….”

Huisaltaar in Sepanjang

Han Go vertelde ook dat in een huisaltaar vaak achter de deurtjes langwerpige plankjes staan waarop in chinese karakters dingen over de familie staan geschreven.
Wij gaan volgende week naar Indonesia en dan ook naar Sepanjang. Ik ben zo benieuwd of het huisaltaar daar ook achter de deurtjes zulke geheimen verbergt.

 Hier ter ere van Chinees Nieuwjaar: met open deurtjes (er zijn dus deurtjes!)
 
Het altaar zoals ik het voor het eerst in 1978 heb gezien. 

 

Generatienamen

Weer wat geleerd. Ik wist natuurlijk wel dat het alleen voor jongens belangrijk is dat ze een generatienaam krijgen en dat het bijzonder is dat pa Hong ons, meisjes, een generatienaam heeft meegegeven, namelijk ‘Gien’.
Nou verbaasde het mij dat tante Phine, tante Cor (zusjes pa Hong) en de dochter van tante Phine, Lian, allemaal Nio als derde naam hebben. Dus Tan Phien Nio, Go Lian Nio. Huh dat is gek, zouden meisjes een generatienaam als derde naam krijgen? Wat blijkt? Han Go hielp mij uit de droom: Nio betekent alleen maar dat het om een meisjeskind gaat, verder geen enkele betekenis. Steve Haryono heeft eraan toegevoegd dat Nio ook moeder betekent. De hoop dat het meisjeskind ook moeder zou worden.

Met die generatienamen ben ik er nog niet uit, Hoort Kian nu alleen bij het nageslacht van Tan Ban Bie of ook van Tan Ban Siang? Wanneer gaat dan de scheiding tussen generatienamen in? Nog uitzoeken dus.

Leuke, grappige, ontroerende herinneringen

Als je zo op zoek bent naar foto’s uit het verre verleden, kom je er ook tegen uit een iets minder ver verleden. Pa Hong ging op zijn tachtigste voor het eerst uit kamperen met zijn zoon Bing. Een mooi verhaal uit die tijd is dat Bing de hele nacht het lekke luchtbed van zijn vader had bij gepompt en dat vaders nix had gemerkt. De volgende dag werd hij wakker met de opmerking dat hij heerlijk geslapen had.

Stoere foto’s kwamen we tegen. Borst vooruit, prachtige zwembroek of hoe noem je dit: zwempak. Dat is eigenlijk toch alleen voor meisjes.

Tan K H jpg (2)
pa Hong staat rechts

En wat te denken van deze foto van pa Hong uit juli 1995 met zijn twee Tan-kleinkinderen Josephine en Katherine. Hij was toen 88 jaar oud.

 

over de familienaam TAN 陳

Steve Haryono stuurde me ook nog deze informatie over de naam Tan/Chen/Chan/Chin.
Chen () is de uitspraak in het mandarijns. [Dat is heel herkenbaar, want zo schreef mijn vader ook zijn naam:at]
Zoals je weet, kent men in China hebben veel dialecten. Daarnaast hebben ze ook nog meer SUB-dialecten.
Wij de hokkians (als ik de naam van je vader zie, denk ik ook dat hij een hokkians is) noemen het karakter  TAN.
Een cantonees van Hong Kong noemt hetzelfde karakter: Chan.
Een Hakka noemt het een Chin.
Omdat Java was bewoond door Chinezen uit Hokkians, werden hun namen,  telkens als er een nieuwe chinees aan land kwam, geschreven op zijn hokkians.
Het maakte het niet uit of hij hakka was of cantonees. Dit gebeurde in de periode voor 1900.
Dit kwam omdat de ambtenaar die zijn naam moest schrijven alleen hokkians kende. De nieuwkomer kon zijn naam niet in het latijns alfabet schrijven, dus werd er gevraagd : schrijf je naam maar in het chinees.
De ambtenaar die het las, vertaalde dat in het hokkians, dus werd zijn naam hokkians.
Op het eiland Bangka-Belitung (Bangka-Biliton) woonden veel Hakka, dus als er een hokkians daar aan land kwam, werd zijn naam op zijn hakka’s geschreven.
Het schrijven in het latijnse alfabet werd ook beïnvloed door de omgeving.
een voorbeeld : TJENG en TJING.
Normaal zou dit hetzelfde chinese character hebben.
Mensen uit West Java zouden TJENG schrijven, terwijl ze in midden en west Java het als TJING zouden schrijven.
Het probleem kwam aan het licht omdat er geen standaard is voor beschrijving van chinese namen in het latijns alfabet.
Over de afkomst van Tan Soang Seang uit Celebes of Borneo, ik refereerde aan de woorden SOANG EANG.

Deze woorden werden als naam niet gebruikt op Java. Ik zag wel namen met EANG of EAN voor iemand uit Ambon, Celebes (Makassar) of Borneo (Banjarmasin). Ik weet niet waarom, want ze waren gewoon hokkians

overlijden oom Tik

Nou ja. Vind ik de overlijdensadvertentie van oom Tik terug. Toen Lanny en ik in 1978 voor het eerst de familie in Indonesia bezochten en we in Semarang bij oom Tik kwamen, was het alsof we pa Hong daar ontmoetten. Niet om te zien, maar in zijn manier van doen, zijn grapjes, zijn schudden met zijn hoofd als hij iets onbegrijpelijk/dom vond. Na drie dagen bij hem gelogeerd te hebben, reisden we door met een brok in onze keel: het was alsof wij pa Hong daar achterlieten. Ik correspondeerde al enkele jaren met hem en dat is daarna alleen maar leuker geworden. Maar naar Nederland komen: nee dat wilde hij niet. En dat terwijl hij zo vaak als hoofdfiguur optrad in de verhalen van pa Hong. Tik was altijd de “ondeugende, de stoute jongen” die de anderen aanzette tot kattenkwaad.

Nu sta ik verbaasd van de namen van de broers en zussen in de advertentie. Want wat blijkt? Ik mis tante Cor: Tan Tjhia Nio. Waarom wij haar tante Cor noemden ontgaat mij overigens ook enigszins. Ik bedacht later dat het misschien wel haar naam op school was. Opvallend is ook dat tante Phine (overigens fout gespeld in de advertentie) wel wordt genoemd en tante Cor niet. Nicht Lian (dochter van tante Phine) heeft mij verteld hoe het zit: tante Phine is gescheiden en tante Cor niet. Uiteraard wordt bij haar dus ‘familie So Tik Tjong’ gemeld.

graf voorouders

Dat is pas mooi! In Frankrijk tussen de dia’s van Bing er een gevonden van het graf. Hij is er nog geweest. Nu is het geruimd. Nu nog iemand vinden die de tekst kan lezen. Misschien eerst nog een betere scan maken.

Ik heb een veel betere scan ontvangen van Han Go. Dank Han.
Ik heb aan Steve Haryono (hij schreef in 2012 nog een artikel over chinese grafzerken op Java) gevraagd wat hij mij kan vertellen over de grafzerk.
Dit zijn zijn bevindingen:
Als ik snel naar de foto kijk:
de man is LIEM en de vrouw is de TAN.
En de man was nog in leven toen de grafsteen gemaakt werd, en het lijkt erop dat de man daar niet  is begraven.
De namen van de kinderen zelf zijn helaas onleesbaar. Toch jammer.
Nou ja, ik stuurde het ook naar een vriend van mij en wacht maar op zijn antwoord.
Als ik naar de grafsteen kijk, dan was het geen oude grafsteen. Ik schat eigenlijk meer eind jaren 60 of jaren 70.
Als dat zo is, denk ik niet dat dit het graf van je opa of zijn generatie was, want dan zou hij al ergens in jaren 50 overleden moeten zijn.
Het kan natuurlijk wel dat de grafsteen gerenoveerd was.
Het graf is zeker niet van je opa, want daar staat ook de naam van Liem Tjiok Tjoe (de man) en de overledene, Tan Soang Eang zijn vrouw.
Als ik de naam lees, vermoed ik dat (Tan) Soang Eang ergens van Celebes of Borneo komt. In Surabaya wordt de naam nooit zo geschreven.
Maar nu, ik heb van die vriend van mij die ik de grafsteen stuurde wat terug gekregen.
Het stamdorp heet : Huashan (華山)

De man die op de grafsteen (in het rood) staat, was LIEM SIK TJOE. 

Hij zei dat in sommige sub dialecten SIK geschreven werd als TJIOK.
Eerste vrouw heette Tan Soan Gie (?). Hij was daar niet zo zeker van omdat het karacter niet zo duidelijk was. Deze was overleden in 1924
Tweede vrouw Thung Kim Ting (of Kiem Teng kan het ook). Deze was overleden in 1966.
De namen van de zonen waren niet duidelijk maar de generatienaam zoud dan THIAN moeten zijn. Dus ene Liem Thian xxxx en Liem Thian xxxx
Als de namen hier boven geen belletje doen rinkelen in je geheugen, denk ik dat je broer per ongeluk een andere grafsteen heft gefotografeerd met de gedachte dan het die van jullie voorouders was.
Geen schande hoor, ik heb het ooit ook zo gedaan.
13 september 2013

Altaarkleden

Deze altaarkleden zijn ooit door de familie uit Indonesia naar mijn ouders opgestuurd. We hebben ze altijd zorgvuldig bewaard, maar wat zou nu eigenlijk een goede plaats zijn om deze kleden te bewaren? Het Koninklijk Instituut voor de Tropen? Het KITLV? Het CIHC?
We weten het nog steeds niet. Iemand een idee hierover? Zouden het kleden zijn uit het ouderlijk huis? Hebben ze een speciale betekenis? Wie kan het zeggen?

Terug naar de bron

In september gaan we naar Sepanjang om de bruiloft van een achterneef bij te wonen. Zo kunnen we de familiebanden weer aan halen en ook kijken of we nog meer informatie over pa kunnen verzamelen. In Sepanjang staat immers ook het geboortehuis van onze vader. We zijn er geweest, maar nu we meer over hem weten, kijk je daar toch met andere ogen rond. Onze familie daar weet hopelijk ook wie de voorouders op de foto’s zijn.

Begin van het blog

In juni 2014 eindelijk een manier gevonden om de gegevens die we overal vandaan hebben gehaald chronologisch bij elkaar te zetten. Foto’s en gegevens bij elkaar. Mooi om zo’n verhaal te zien groeien en kleinere en grotere ontdekkingen te doen. Hopelijk reageren ook mensen die onze vader kenden en die nog lege plekken kunnen opvullen.
Gekozen is voor de vorm van een blog omdat er telkens weer nieuwe feiten opduiken. Die zijn nu makkelijk in te voegen. Als het beeld compleet is, kunnen we er voor het nageslacht altijd nog een boekje van maken.

Pa Hong kwam op 20-jarige leeftijd naar Leiden om daar medicijnen te studeren. Hij verliet huis en haard in Indië. Hij overleed in 1998 (91 jr oud). Wat kunnen wij – zo lang na zijn dood – nog te weten komen over hem?