Nederlands onderdaan, Indonesiër, Nederlander

Na het antwoord van professor René De Groot, hebben wij hem nog enige toelichtende vragen gesteld.
Hieronder volgen zijn antwoorden per onderwerp.

  1. De IND spreekt over inheemse bevolking en niet over uitheemse bevolking. Hoe kan dat?
    Antwoord De Groot:
    Dit is m.i. ronduit fout. Als Uw vader tot de inheemse bevolking van Indonesië had behoord, had hij de Indonesische nationaliteit helemaal niet kunnen verwerpen. Bovendien geeft U zelf aan dat hij van Chinese origine was en dat impliceert dat hij volgens de toescheidingsovereenkomst uitheemse onderdaan was.
  2. In de IND-brief staat dat pa Hong  de Indonesische nationaliteit verwerpt. De brief suggereert dat mijn vader (en dus moeder) de Indonesische nationaliteit hadden gekregen, anders kun je die niet verwerpen lijkt me.
    Antwoord De Groot:
    Dat klopt. Hij werd toegescheiden aan Indonesië, maar kon de Nederlandse nationaliteit terug verwerven.
  3. Hoezo was pa Hong Nederlands onderdaan. Indonesië was toch al onafhankelijk in 1951.
    Antwoord De Groot:
    Hij was Nederlands onderdaan tot 27 december 1949 en werd toen Indonesiër. Door de verklaring van 2 augustus 1951 werd hij Nederlander en met hem zijn echtgenote en kinderen.
  4. De brief van de IND heeft het over een verwerping op 2 augustus 1951. De wet die u noemt is uit december 1951. Wat gebeurde er in de tussentijd?
    Antwoord De Groot:
    In de tussentijd was hij Indonesiër.

L.A.S. 3: pa Hong als voorzitter

23 september 1954: in het midden tekst over pa Hong

De huidige voorzitter van LAS heeft voor ons in het archief gezocht naar berichten waar pa Hong in voorkwam. We hebben het verhaal over de gelaarsde kat al gezien. Hier nog enkele andere berichten, waaronder het vakantiefilmpje van pa Hong.

Dr Stoops wordt ook genoemd. Wat was het Maastrichtste wereldje toch klein.

pa Hong was toen voorzitter. Geen idee wie het enfant terrible was
op 12 januari 1956 nam pa Hong afscheid als voorzitter

 

L.A.S 2.: De gelaarsde kat

Wij, de kinderen, herinneren ons de tableaus die pa Hong maakte. Ze waren prachtig in al hun details. Het moet wel diepe indruk hebben gemaakt, want pa Hong presenteerde dit in 1954. De tableaus waren in kleuren. Ik kan alleen deze twee zwart-witte foto’s vinden.

de gelaarsde kat loopt over de loper

De Gouwe Poort was blijkbaar hun vaste clubadres. Vandaar dat ze daar ook hun eerste lustrum vierden. Oude bekenden komen langs: Herman Menger, tevens judo-vriend van pa Hong, de vader van Daniëls die als laatste de zaak in de Kleine Staat heeft gehad, de andere twee bestuursleden zijn mij onbekend. Absoluut niet onbekend is Frans Lahaye. Frans en zijn vrouw Ria waren goede vrienden van onze ouders. Tante Ria was mijn peettante.

L.A.S 1. Limburgse Amateur Smalfilmclub

LAS (Limburgse Amateur Smalfilmclub)

eerste lustrum LAS, 1952*

Hiermee begon het. Ik kwam dit tegen tussen de foto’s. Bekend was dat pa Hong ook een enthousiast smalfilmer was en dat hij met Herman Menger en Jo Blankevoort (en ongetwijfeld nog een aantal andere bekenden) in een smalfilmclub had gezeten. Maar om van L.A.S. tot de smalfilmclub te komen, daarvoor moet je de juiste zoekterm invullen. Dus niet L.A.S. maar gewoon las Maastricht. Dat deed Frans dus. Dan blijkt dat de club nog steeds bestaat! Het heet nu LAS: smalfilm- en video club.

Opgericht op 21 februari 1947, zo blijkt uit de statuten. Contact met de voorzitter en secretaris leverde nieuwe informatie op.:
‘Graag reageer ik op uw bericht aan onze secretaris van de LAS. Ik ben momenteel het LAS archief aan het inventariseren om het over te kunnen dragen aan het Regionaal Historisch Centrum Maastricht. Van 1947-1952 zijn er geen stukken aanwezig, dus als wij een kopie van de feestkaart uit 1952 mogen ontvangen, dan graag. Uw vader was voorzitter tot en met 1955. In 1956 werd het de heer Meijs. Is uw vader  toen uit Maastricht vertrokken?
Ik vond nog een clubblad uit 1954 waarin werd vermeld dat uw vader een vakantiefilm vertoonde in kleur. Vermeld werd dat de opnamen zeer mooi waren van de kinderen die aan de rand van een bergriviertje zaten. Mocht deze film en andere materialen uit de LAS periode nog aanwezig zijn dan wil ik daarover graag met u in contact treden.’

*De menukaart hebben we geschonken aan de LAS. Het is nu het oudste stuk in het archief. Waar kan het beter zijn?

We hopen nog wat meer informatie te krijgen!

Van Nederlands onderdaan tot Nederlander

Professor René de Groot antwoordde ons het volgende:
‘Uw vader is in Nederlands Indië als Nederlands-onderdaan-niet-Nederlander geboren. Anders dan U schrijft, behoorde hij als ethnische Chinees niet tot de inheemse bevolking maar was hij een uitheemse Nederlands onderdaan. Ook Uw moeder kreeg deze positie door huwelijk. Als uitheems onderdaan kon hij opteren voor he t Nederlanderschap (Art.  5 Toescheidingsovereenkomst Nederland-Indonesie (TOI)). Het Nederlands onderdaanschap was ook een Nederlandse nationaliteit, zij het met minder rechten dan het Nederlanderschap. Dat verklaart het woord herkrijgen in de  verklaring en in art. 5 TOI.
Bij wet van 21 december 1951 werd bepaald, dat iedereen die krachtens de TOI aan Nederland werd toegescheiden het Nederlanderschap verwierf en wel met terugwerkende kracht vanaf 27 december 1949. Dat geldt ook voor Uw vader, nadat hij de Indonesische nationaliteit had verworpen. Uw moeder volgde de nationaliteitsrechtelijke positie van Uw vader (zij heeft vermoedelijk zelf geen verklaring hoeven tekenen) (art. 10 TOI). De minderjarige kinderen volgden eveneens de positie van hun vader.’ 
Dat had ik ook al elders gelezen, dat Chinezen tot de uitheemse bevolking behoorden. Maar de IND stelt heel duidelijk dat pa Hong in hun archieven staat als: tot groep C – Nederlandse onderdanen behorende tot de inheemse bevolking van Indonesië.
De verklaring waarover wordt gesproken in de brief van de IND is gedateerd: 2 augustus 1951. Prof. De Groot spreekt over de wet van 21 december 1951. Helemaal helder is het ons nog niet.

specialisatie interne geneeskunde 1940-1945

Lokje (als oudste kind) is de bron van informatie als het gaat over gegevens van onze ouders in de vroege jaren van hun huwelijk. Zij kent veel verhalen nog van vroeger.
Nooit eerder hebben we uitgezocht in welke jaren precies pa Hong zich in Maastricht specialiseerde tot internist.
Lokje vertelde dat pa Hong de praktijk overgenomen had van Mendes de Leon en dat pa Hong op Wilhelminasingel 107 zijn praktijk heeft gevoerd op de eerste verdieping. Toen zijn de bordjes ook gemaakt met ‘spreekkamer’, ‘wachtkamer’ en ‘Laboratorium’. Pa Hong en ma Ans zijn daar op 2 februari 1946 gaan wonen, vlak voor de geboorte van Lokje. Wanneer hij naar de Mariastraat is verhuisd met zijn praktijk weten we niet, wel dat hij op het volgende woonadres: Wilhelminasingel 105 geen praktijk meer aan huis had.
Nou is het leuke van internet dat er veel is terug te vinden. Want wat vond ik: Boekje over interne geneeskunde in Maastricht (hopelijk werkt de link ook voor jullie).
In dat boekje staat alles over de geschiedenis van Mendes de Leon en interne geneeskunde in het St Annadal ziekenhuis (de kreet:’ziekenhuis, is pappa thuis’ klinkt nog altijd in onze hoofden).
Er staat ook een tabel in, waarin staat dat pa Hong van 1940 tot 1945 assistent was.

Pa Hong is van 1940 tot 1945 assistent geweest. Daarna heeft hij zich gevestigd als vrijgevestigd arts nadat hij de praktijk van Mendes de Leon heeft overgenomen. Korte tijd heeft hij nog in het Groene Kruisgebouw gezeten aan de Bogaerde straat in Maastricht voor hij naar de Wilhelminasingel verhuisde en praktijk aan huis had. Ma Ans was daar zijn assistente. Toch nog haar droom uitgekomen: de vrouw zijn van een plattelandsarts en meewerken in de praktijk. Zij was immers een gediplomeerd verpleegkundige.
Op pagina 23 van het boekje staat dat pa Hong assistent interne geneeskunde is geworden, vertrokken in 1945.

Dit bericht moet nog verwerkt worden in de pagina Maastricht 1940-1949

Nederlandse onderdanen

Lokje, Joesje, Lanny en Anki zijn geboren uit een vader die toentertijd behoorde tot groep C: Nederlands onderdaan van de inheemse bevolking van Indonesië. Ma Ans was dat ook geworden door haar huwelijk, maar dat was toentertijd niet van belang voor de kinderen.

Dat betekende voor de kinderen dat ook zij Nederlandse onderdanen waren en geen Nederlanders. In Maastricht hebben ze dat ook gecontroleerd op de Persoonslijst (PL) van Gien An. Pas door de optie: verwerping Indonesische nationaliteit in augustus 1952 is iedereen Nederlander geworden.

Logischer was het geweest als de kinderen in 1949 de Indonesische nationaliteit zouden hebben gekregen…Hoe kun je nou Nederlands onderdaan zijn van een onafhankelijk Indonesië?

De tag: naturalisatie past helemaal niet bij het verhaal van pa Hong. Hij is nooit genaturaliseerd maar door optie Nederlander geworden. Naturalisatie (Koninklijk Besluit) en optie (getekend i.o.v. de Burgemeester door griffier arrondissementsrechtbank)  zijn twee mogelijkheden om Nederlander te worden

Ik ga dit alles navragen bij prof. De Groot, universiteit Maastricht.

Herkrijgen Nederlandse nationaliteit

Nu we weten dat ma Ans haar Nederlandse nationaliteit kwijtraakte door haar huwelijk met pa Hong, begrijpen we Lok’s herinnering ook beter aan de vreugde die ma Ans haar toonde ‘ik weet nog dat we in de serre stonden van Wilhelminasingel 107’ aldus Lokje. Ma Ans was toen heel blij omdat ze haar Nederlandse nationaliteit terug kreeg (de exacte bewoordingen weten we niet meer, het zijn de herinneringen van een vijfjarige). Dat was dus in september 1951 toen pa Hong zijn en daarmee de Indonesische nationaliteit van zijn vrouw had verworpen en daarmee kregen beiden de Nederlandse nationaliteit.
Ma Ans was die automatisch kwijtgeraakt toen ze met iemand met een andere nationaliteit trouwde. Wij denken dat ze die pas kwijtraakte in 1949 bij de Onafhankelijkheid van Indonesië en niet in 1945 bij haar trouwen. Maar dat moeten we nog uitzoeken.

Dit bericht even als tussendoortje.

Er blijven nog vragen open. Wordt aan gewerkt 🙂

Persoonsbewijs

‘Het persoonsbewijs (PB) was een identiteitskaart die op aandringen van de Duitse bezetter in de Tweede Wereldoorlog werd ingevoerd door de Nederlandse secretarissen-generaal. In april 1941 werden alle Nederlanders van vijftien jaar en ouder verplicht tot het bezit van een persoonsbewijs.’ (Wikipedia)

Er bestond al een Paspoortwet uit 1813. Het paspoort was echter niet verplicht, het persoonsbewijs werd dat wel. Het lijkt logisch dat pa Hong voor zijn trouwen geen paspoort had. Was niet nodig.

Het is dus logisch dat pa Hong op 24 september 1941 een persoonsbewijs kreeg. Ma Ans moet er ook een hebben gehad.

We weten nu dat het persoonsbewijs van pa Hong PB00008 was. Eigenlijk zou er ook nog M13 op moeten staan: de code voor Maastricht.

gemeente archief Maastricht

Als eerste staat er GV: dat staat voor ‘s-Gravenhage. Daar is hij dus voor het eerst geregistreerd. De PL is een persoonslijst. Tot 1994 was er sprake van een persoonskaart waar meer op stond, zoals religie en beroep. Interessant wat er over pa Hong staat geregistreerd. Vanaf 1 oktober 1994 werden de gegevens van de Persoonskaart opgenomen in de Gemeentelijke Basisadministratie en is sprake van een persoonslijst. Er wordt nu uitgezocht of we een kopie van de persoonskaart van pa Hong kunnen krijgen. Dat blijkt geen meerwaarde op te leveren. De gegevens van zijn persoonskaart, overgenomen op zijn Persoonslijst hebben we in 2011 al opgevraagd. Meer is er niet te vinden.

Het staat een beetje vreemd tussen al zijn woonadressen, maar blijkbaar is dat alles wat over pa Hong daar geregistreerd is.
Het persoonsbewijs zelf hebben we niet meer. Er is een website over persoonsbewijzen, maar ik begrijp dat zij juist vragen om scans van persoonsbewijzen, dat ze zelf geen registratie daarvan hebben. Beetje vreemd is dat wel, omdat de Duitsers juist zo blij waren met deze nauwkeurige registratie. Nog eens achteraan gaan.

Pa Hong kwam op 20-jarige leeftijd naar Leiden om daar medicijnen te studeren. Hij verliet huis en haard in Indië. Hij overleed in 1998 (91 jr oud). Wat kunnen wij – zo lang na zijn dood – nog te weten komen over hem?