Planten en pa Hong

ABUNDANT

forsythia

Pa Hong vond dit een prachtige struik. Hij komt hier niet zo goed uit de verf, maar ik vind vast nog wel een van zijn eigen foto’s. Hij benoemde hem altijd en zei dan dat hij altijd zo ‘abundant’ bloeide.

Jarenlang hebben Frans en ik als we zonder hem de struik zagen, elkaar weer vroegen: hoe heet dat ding ook al weer. Op een gegeven moment onthielden we het: forsythia. Maar dan…het woord abundant heeft ons jaren gekost. Maar uiteindelijk is het eerste woord dat bij ons opkomt bij het zien dan deze bloeiende struik in maart: abundant!

CAMELIA
Jarenlang woonden Frans en ik aan het Cameliadal. Pa Hong vond dat wij daar een camelia moesten hebben. Hij schonk ons er een. Al snel uit zijn zicht liet de prachtig bloeiende camelia zijn knoppen vallen. Nog erger werd het in de winter: hij vroor dood. Weer kregen we een nieuwe en nog eens. Pas later kwamen de winterharde camelia’s in het assortiment, maar toen waren we al verhuisd, waar we nu wel een camelia in leven weten te houden!

ABUTILON
knoeien met plantjes, kweekjes en zaadjes zit een beetje in de genen. Al is het zo dat ik die kweekjes vaak vergeet water te geven als ze dat nog zo hard nodig hebben. Uit al mijn abutilon zaadjes, kwam slechts een tot wassom. Ik gaf hem aan pa Hong met het verhaal erbij dat dit de enige was die ik in leven had weten te houden. Zijn eigen versie van dit verhaal hoorde ik terug via een van zijn dames. “Je vader zei dat je hem zou vermoorden als hij dit plantje dood zou laten gaan.” Nou ja.

OLEANDER
Zuid Frankrijk en oleander hoorden bij elkaar vond pa Hong. Hij knipte overal stekken af. Stopte ze in de grond, in een bierflesje van donker glas,  in een potje met met een plastic zakje erom. Altijd wist hij ze te laten wortelen. Ik dacht natuurlijk: dat is makkelijk, kan ik ook. Ik heb stekpoeder gekocht, de stekjes erin gedipt, in aarde, plastic zakje, geen plastic zakje, in het licht, in het donker. 99% legde het loodje. Een stek is uiteindelijk gaan wortelen. Die heb ik snel aan Lokje cadeau gedaan met als gevolg dat dat een mooie plant is geworden. Ik blijf volhouden, ieder jaar weer in Frankrijk/Azillanet.

klapper met allemaal aantekeningen over stekken, scheuren, bemesting, de beste habitat..

STEKKEN
Pa Hong pakte het stekken heel wetenschappelijk aan, zo blijkt uit zijn nalatenschap. Maar misschien is dat van na de oleander tijd.
Hier een van zijn klappers vol aantekeningen. Hij stuurde ook regelmatig briefjes naar ons met allerlei aanwijzingen voor kwakkelende planten of een brief met zaadjes en aanwijzingen voor de beste kweekmethode.

Onze overgrootmoeders definitief!

Overgrootvader Tan Kie Djwan met zijn echtgenotes. links onze overgrootmoeder Thio.

Veel verwarring, maar we denken dat het zo is gegaan. Tjoa is de rechter dame en de eerste vrouw in Ned. Indië van Tan Kie Djwan. Zij was de dochter van  koopman Tjoa die wel een goede echtgenoot zag in onze overgrootvader  voor zijn dochter. Samen kregen zij geen kinderen.
Daarna kwam de vrouw links in beeld: Thio. Zij is de moeder van onze opa Tan Ban Bie. Onze neef Enghwa heeft goede herinneringen aan haar. Lees hierover in dit bericht.

Of Tjoa, de eerste vrouw van Tan Kie Djwan nu overleden is of niet, speelt niet bij de vraag wie onze overgrootmoeder is. Dat is de vrouw links. En het zijn geen zusjes (ze hebben immers een verschillende naam), maar we veronderstellen dat er wel een familieband is, dus wij gaan voor nichtjes. Dat is ook al eerder genoemd. Kortom Lokje lijkt toch op haar overgrootmoeder.

Onze overgrootmoeders

Deze foto hebben we al vaker laten zien. Maar nu heeft onze neef Enghwa het volgende verteld:
de  vrouw rechts is de eerste vrouw van onze overgrootvader Tan Kie Djwan in Indië en de moeder van onze opa. Haar familienaam is Tjoa. De vrouw links is haar zus met wie onze overgrootvader verder leefde na de dood van zijn vrouw en zij werd gezien als oma, eigenlijk overgrootmoeder. De ‘echte’ overgrootmoeder was al dood. Onze neef Enghwa heeft de vrouw links nog gekend als ‘een hele lieve oma’. Hij was toen een jaar of 8. Dat moet rond 1940/1942 zijn geweest. Nou is de vraag of de twee vrouwen zussen zijn of nichten, zoals wij eerder vermeldden op de pagina ‘Leven in Indië’. En ook dachten wij daar nog dat de vrouw links onze overgrootmoeder was, dat o.a. Lokje op haar leek….Lees het maar terug via de link hierboven.

We hopen hier nog uitsluitsel over te krijgen.

familieverhalen: oom Tik

Neef Enghwa herinnert zich verhalen over oom Tik, toen pa Hong al lang naar Nederland was vertrokken. Oom Tik was de oom met wie hij veel optrok en die toen ook in Sepanjang woonde. Toen Enghwa drie jaar lang niet naar school mocht tijdens de Japanse bezetting (1942-1945), gaf oom Tik hem les in allerlei vakken.

Oom Tik had in de Japanse tijd zijn pistool (een FN?) en zijn DKW (motor) minutieus uit elkaar gehaald, ingevet, ingepakt en daarna heel goed begraven. Na de bezetting heeft hij beide weer in elkaar gezet en ze werkten weer. Enghwa ging als mannetje van een jaar of 13 rijden met oom Tik op de DKW. Hij aan het stuur en oom Tik achterop. Natuurlijk werden ze aangehouden. De politieman vroeg naar het rijbewijs van Enghwa, terwijl oom Tik en hij dat maar raar vonden omdat hij overduidelijk nog te jong was. Affijn, hij mocht natuurlijk niet verder rijden en ze wisselden dus van plaats.
Enghwa heeft mooie herinneringen aan oom Tik en ook aan zijn DKW (Das Kleine Wunder/Des Knaben Wunsch)

DKW E250 (245 cc tweetakt) uit 1927: Wikipedia

en het FN-pistool (afkomstig uit de fabriekshallen op het hoog omheinde complex van FN middenin het Luikse plaatsje Herstal). 

 

Speelde pa Hong al viool in Indië?

Het leek ons een onbeantwoordbare vraag geworden. Speelde pa Hong al viool toen hij nog in Sepanjang woonde of is hij er in Nederland pas mee begonnen in zijn studententijd.

Het antwoord blijkt heel eenvoudig te zijn. Neef Enghwa herinnert zich dat er een viool was in Sepanjang, Hij dacht dat oom Tik viool speelde.
Onze nicht Lian in Surabaya (onlangs 80 jaar geworden) beantwoordt deze vraag per whatsapp als volgt:
‘papi speelde viool en oom Tik fluit, maar we hebben het zelf nooit gehoord’.

Soms is het leven eenvoudiger dan je denkt 🙂

 

Muziek tussen China en Europa

Tussen de muziekboeken van pa Hong vond ik dit boek:

voorblad

 

tweede pagina
intro, pg 1 geschreven door S.S.Ying
tweede pagina intro van S.S. Ying
inhoudsopgave
eerste lied

In de introductie van S.S. Ying staat dat de muziek is geschreven voor viool. Er is sprake van twee delen. Ik denk dat dit deel 1 is. Er staan eerst negen Cantonese liederen in , dan drie ‘oude muziek’ en  tot slot drie Pekinese liederen.  In deel 2 zitten blijkbaar de liederen van Europese componisten, zoals Rameau, Bach, Beethoven, Verdi.

Knap he dat ik dit uit de Chinese inleiding heb kunnen destilleren. Ik zal het maar verklappen. De introductie is ook in het Frans, Engels en Duits.

Wie kan ons meer vertellen over dit boek? Uit welk jaar? Populair onder Chung Hwa Hui studenten? Of een individuele hobby van pa Hong?

Ik vind het mooi te zien dat pa Hong altijd heeft geprobeerd zijn twee werelden met elkaar te verbinden. Dat zal niet altijd makkelijk zijn geweest.

afscheid The Boen Hwan en Annie maart 1939

Rijnsburgerweg 47, 1939

Deze foto stuurde Tjoe Lan Lim-Ko ons toe. Het is altijd weer zo’n geweldig moment als wij pa Hong weer op een foto tegen komen. Hij ziet er ook gelukkig uit. Tjoe Lan weet (uiteraard zou ik bijna zeggen) ook de namen van de meeste mensen. Als iemand een aanvulling weet: laat het ons weten!

vlnr: pa Hong (uiteraard met een fototoestel), ?, Tjee Eng Lee, Liem Soei Poh,? , Tjoe Lan, ?,zittend/leunend op de auto:  vlnr: Tjiam Djoe Ghiam, Annie The Boen Hwan, Que See Sien, The Boen Hwan.?, Loeki Liem Soei Poh, Hing Ko Sing Poo, Ko Liat Nio (zus van Ko Sing Poo), Tjoa Sie Yong, gehurkt: Ko Sing Poo,?..

Mulan Setija gestorven

Mulan vormde een link met het verleden van pa Hong. Bing kwam haar tegen als gastvrouw in het Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis. Eerst in verschillende mails en daarna ‘live’ hebben wij Mulan ontmoet. Een tante van haar was getrouwd met een oom van ons! In dit bericht kun je er meer over lezen.

Stom stom stom, wij wilden haar graag  nog eens opzoeken, nog meer verhalen horen en daarnaast was Mulan gewoon een ontzettend aardige vrouw, die positief in het leven stond.

En nu opeens haar overlijdensbericht: ‘geheel onverwacht heengegaan’.

Rust zacht, Mulan. Sterkte familie. Wat zullen jullie haar missen.

28 januari: Jaar van de haan

Chinees nieuwjaar wordt gevierd op de eerste tot en met de vijftiende dag van de eerste maand van de Chinese kalender. De eerste dag is de dag waarop de tweede (soms de derde) nieuwe maan ná het winter-solstitium plaatsvindt. Niet alleen in China en Taiwan, maar in vele Chinatowns in de wereld wordt het gevierd. Tegelijkertijd vieren andere Oost-Aziaten, zoals Koreanen en Vietnamezen ook hun nieuwjaar. Maar ook Mongolen en Tibetanen (losar) vieren het op dezelfde datum.

Niet iedere nieuwjaarsdag valt op de tweede nieuwe maan na de winterwende. Nieuwjaar valt op de derde nieuwe maan wanneer er een elfde of twaalfde maand voor het nieuwe jaar valt.

Het Chinees Nieuwjaar wordt traditioneel gevierd met de drakendansen en leeuwendansen. De Chinese nieuwjaarsperiode eindigt met het lantaarnfestival, op de vijftiende dag van het nieuwe jaar. Tijdens de nieuwjaarsperiode verblijft men bij familie en bezoekt men familie, vrienden en/of kennissen in de buurt of in hun jiaxiang. Dit leidt tot grote migratiestromen. Ook liggen vele fabrieken aan de Chinese kustprovincies een week stil. Ook gaat men vaak samen eten. Steeds vaker komt het voor dat families in een restaurant eten op de avond voor het nieuwe jaar. Het niet bij familie kunnen zijn met Nieuwjaar ziet men als zeer jammer, te vergelijken met het moeten overslaan van Kerstmis in het westen. Men probeert dan ook altijd om bij familie te kunnen zijn. De Chinese staatstelevisie zendt ieder jaar een festival uit met zang, dans, circusnummers en cabaret.

Volgens legenden was Nian (net als het Chinese woord voor ‘jaar’ uitgesproken als [njen]) een mensetend roofdier in het oude China, dat ongemerkt huizen kon binnendringen. Heel het jaar verbleef Nian in de diepe zee en kwam alleen bij de overgang van Oud- op Nieuwjaar tevoorschijn. Al gauw leerden de Chinezen dat Nian gevoelig was voor hard lawaai en de kleur rood, en zij verdreven hem met explosies, vuurwerk, Chinese leeuwen en veelvuldig gebruik van de kleur rood in het huis. Deze gebruiken leidden tot de eerste nieuwjaarsvieringen.

[tekst Wikipedia, 22 januari 2017]

Het blijft ingewikkeld. Vroeger gingen wij naar een Chinees restaurant en vroegen het daar. Altijd het juiste antwoord en dan konden wij weer een kaart sturen naar pa Hong, waarop wij in een rood zakje geld kregen.

Pa Hong kwam op 20-jarige leeftijd naar Leiden om daar medicijnen te studeren. Hij verliet huis en haard in Indië. Hij overleed in 1998 (91 jr oud). Wat kunnen wij – zo lang na zijn dood – nog te weten komen over hem?