oratie zoon van dé dokter Tan

Gisteren heeft Bing zijn oratie uitgesproken aan de universiteit van Maastricht. Hij is weer ‘pulang kampong’. Daar is hij niet dr Tan maar de zoon van dé dokter Tan.

Het is mooi om te horen dat de rode draad in het leven van Bing steeds duidelijker is te zien. Zijn grote respect voor de kwaliteit van het leven tussen de vaste uiteinden: de geboorte en de dood.

Mooi om te horen hoe hij grenzen heeft overschreden; hoe hij dat niet alleen met vasthoudendheid maar ook met zoveel anderen samen deed en doet.

Hij heeft kansen gekregen en ook gebruikt, vaak ook met hulp. Zonder zijn moeder was er van zijn schoolcarrière niet veel terecht gekomen en een groot talent in de kiem gesmoord. Al eerder werd de grote betrokkenheid van pa Hong bij zijn patiënten gememoreerd. Bing kreeg dat dus met de paplepel ingegoten.

Zijn oratie is niet alleen een pleidooi om grenzen te slechten, maar ook om patiënten als mensen te blijven zien, met wie je samen bepaalt hoe lang er behandeld wordt en wanneer het tijd is om afscheid te nemen.

De oratie is te vinden op de mediasite van de universiteit van Maastricht en ook via onderstaande afbeelding.

Lou Quaden, mediasite universiteit Maastricht heeft ervoor gezorgd dat de oratie nu eeuwig op de site kan blijven staan.

Dank Lou Quaden voor deze snelle actie!

handtekening pa Hong

Altijd weer zo herkenbaar die handtekening van pa Hong. Nooit meer veranderd. Wanneer zou hij die nou aangeleerd hebben?

Deze heeft hij gezet bij het kraambezoek aan Tjoe Lan `lim-Ko in Oegstgeest. In welk jaar ook weer, Tjoe Lan?
En natuurlijk een snel antwoord: geboren: 23 september 1935.

kraamvisite pa Hong na geboorte Tjoe Lan Lim-Ko

Voor de duidelijkheid: pa Hong staat in de linker rij, zesde van boven.

Peranakans tussen drie werelden

Dat is interessant met terugwerkende kracht. Met Kerstmis 1990 gaven we aan pa Hong het boek van Leonard Blussé: Tribuut aan China: vier eeuwen Nederlands-Chinese betrekkingen,
Het raakte me te zien dat pa Hong het boek ook echt gelezen heeft. Hij heeft allerlei dingen onderstreept. We hebben het er helaas nooit over gehad.
De paragraaf die gaat over ‘de peranakans tussen drie werelden‘ is voor de geschiedenis van pa Hong met name interessant. Deze gaat nl. over de tijd van pa Hong zelf, over mensen die hij in Leiden kende uit de Chung Hwa Hui. Pa Hong vond dit zelf ook, gezien de vele onderstrepingen.
Een vraagteken staat bijvoorbeeld bij de zin waarin staat dat Tjan Tjoe Som……..’verkiezing tot voorzitter van de Chinese Studentenbond, de Chung Hwa Hui’.  Horen de vraagtekens bij de naam: studentenbond, terwijl het een vereniging was of bij de term voorzitter, waar altijd gesproken wordt over president. Of bij de naam Tjan Tjoe Som, die in 1945/1946 voorzitter/president was, dus na de tijd van pa Hong. Jammer genoeg zullen we het nooit weten.

Het boek van Blussé is de moeite waard, zeker ook de pagina’s 172 – 175 leren ons weer meer over het leven van pa Hong in Leiden. Er komen weer heel wat onderstreepte namen in voor. Misschien zijn deze mensen wel bij anderen bekend

Hopelijk vindt Blussé het goed dat ik deze vier pagina’s uit zijn boek heb gescand.

Leonard Blussé, 1989.

Onafhankelijkheid Indonesië in fasen

Wij denken nu te begrijpen hoe het zat met  de nationaliteit van pa Hong, vrouw en kinderen.
De onafhankelijkheid van Indonesië werd dan wel op 27 december 1949 door Nederland erkend: ‘Indonesië werd een onafhankelijk land binnen het Nederlandse koninkrijk, maar dit stelde in de praktijk niets voor’.
We veronderstellen dat het ‘nix voorstellen’ te maken had met de Nederlandse opstelling, wat doorklinkt in de IND-gegevens van pa Hong: ‘behorende tot groep C – Nederlands onderdanen behorende tot de inheemse bevolking van Indonesië.
Hoezo onafhankelijk land Indonesië? Volgens dezelfde IND-gegevens van Pa Hong ‘verwerpt [hij] de Indonesische nationaliteit’.

Onafhankelijk land, Indonesische nationaliteit, Nederlands onderdaan. Alles tegelijkertijd.

Wat een verwarrende tijden moeten het zijn geweest..
Als we nog een beloofde reactie van de IND hebben ontvangen  en hopelijk een antwoord op onze laatste vragen aan professor De Groot, zullen we de tekst definitief maken

Hieronder volgen nog enkele bronnen waaruit we hebben geput.

Onafhankelijkheid Indonesië

Tijdens de jaren van Japanse bezetting zocht Soekarno toenadering met de Japanse overheerser. Hij was hoopvol dat de Japanners hem én het Indonesische volk welgezind waren. Deze samenwerking zou inderdaad de basis leggen voor Indonesische onafhankelijkheid. De Nederlandse overheersers waren voorlopig verdreven en Indonesisch nationalisme kon zonder hinder groeien.

De Japanse bezetting oorlog eindigde met de Japanse overgave op 15 augustus 1945. Twee dagen later, op 17 augustus, riep Soekarno de Indonesische onafhankelijkheid uit. Na het vertrek van de Japanners ontstond er een periode van chaos en onzekerheid over de toekomst van Indonesië. Geweld tussen verschillende bevolkingsgroepen hield Indonesië in zijn greep.

Nederland erkende de onafhankelijkheid van 17 augustus niet. Na de oorlog heerste in Nederland nog altijd de hoop om Nederlands-Indië in eer te herstellen. Nederland zag de onafhankelijkheid van 17 augustus als een Japans instrument. Soekarno was vanwege de samenwerking met Japan voor de Nederlandse regering een verrader, vergelijkbaar met een Nederlandse NSB’er.

Binnen Nederland zorgde de Indonesische onafhankelijkheid ook voor meningsverschillen. De vraag bestond of de onafhankelijkheidsbeweging wel onderdrukt moest worden. Een koloniale oorlog was duur, zeker voor een land in tijden van wederopbouw. Ondanks protesten werd de Indische kwestie té belangrijk gevonden om te negeren.

De oorlog duurde vier jaren en was bloederig. Indonesische strijdkrachten waren bewapend tijdens de Japanse jaren en waren niet bereid de onafhankelijkheid af te staan. Meerdere Nederlandse militaire acties volgden. Onder de noemer ‘politionele acties’ vonden er bloedbaden en misdaden plaats. Aan beide zijden kwamen duizenden om het leven.

In 1949 was de oorlog voorbij. Het waren de Verenigde Staten die de doorslag gaven. De nieuwe wereldmacht wenste geen koloniaal conflict in Oost-Azië. De Amerikanen vreesden een communistische opstand in Indonesië en zagen het conflict liever zo snel mogelijk beëindigd worden. Onder Amerikaanse druk erkende Nederland de onafhankelijkheid op 27 december 1949. Indonesië werd een onafhankelijk land binnen het Nederlandse koninkrijk, maar dit stelde in de praktijk niets voor. De volledige, formele, onafhankelijkheid van Republiek Indonesië vond plaats in 1956. Bron: IsGeschiedenis 

Uitroepen van de eenheidsstaat
Koningin Juliana ondertekende de overdracht van de soevereiniteit aan de Verenigde Staten van Indonesië. De eerste president werd Soekarno. Er komt een einde aan 350 jaar Nederlandse bestuurlijke en militaire aanwezigheid in de Indische archipel. Alleen Nieuw-Guinea blijft Nederlands bezit. De staatsvorm werd zodanig opgezet dat er veel macht kwam te liggen bij zestien deelstaten. Dit had Nederland afgedwongen om suprematie van Java over de buitengewesten te voorkomen. President Soekarno was hiermee met tegenzin akkoord gegaan. Op 17 augustus 1950 riep hij de eenheidsstaat Republiek Indonesië uit waarmee een einde kwam aan de federale structuur (de Verenigde Staten van Indonesië). In 1956 maakt de Indonesische regering ook een eind aan de unie met Nederland. Zij blijft zich inspannen voor de inlijving van Nieuw-Guinea bij Indonesië. Bronnen: Defensie en wikipedia

.

 

Na 1956 is daarom sprake van naturalisatie als men de Nederlandse nationaliteit wilde verkrijgen.

 

Nederlands onderdaan, Indonesiër, Nederlander

Na het antwoord van professor René De Groot, hebben wij hem nog enige toelichtende vragen gesteld.
Hieronder volgen zijn antwoorden per onderwerp.

  1. De IND spreekt over inheemse bevolking en niet over uitheemse bevolking. Hoe kan dat?
    Antwoord De Groot:
    Dit is m.i. ronduit fout. Als Uw vader tot de inheemse bevolking van Indonesië had behoord, had hij de Indonesische nationaliteit helemaal niet kunnen verwerpen. Bovendien geeft U zelf aan dat hij van Chinese origine was en dat impliceert dat hij volgens de toescheidingsovereenkomst uitheemse onderdaan was.
  2. In de IND-brief staat dat pa Hong  de Indonesische nationaliteit verwerpt. De brief suggereert dat mijn vader (en dus moeder) de Indonesische nationaliteit hadden gekregen, anders kun je die niet verwerpen lijkt me.
    Antwoord De Groot:
    Dat klopt. Hij werd toegescheiden aan Indonesië, maar kon de Nederlandse nationaliteit terug verwerven.
  3. Hoezo was pa Hong Nederlands onderdaan. Indonesië was toch al onafhankelijk in 1951.
    Antwoord De Groot:
    Hij was Nederlands onderdaan tot 27 december 1949 en werd toen Indonesiër. Door de verklaring van 2 augustus 1951 werd hij Nederlander en met hem zijn echtgenote en kinderen.
  4. De brief van de IND heeft het over een verwerping op 2 augustus 1951. De wet die u noemt is uit december 1951. Wat gebeurde er in de tussentijd?
    Antwoord De Groot:
    In de tussentijd was hij Indonesiër.

L.A.S. 3: pa Hong als voorzitter

23 september 1954: in het midden tekst over pa Hong

De huidige voorzitter van LAS heeft voor ons in het archief gezocht naar berichten waar pa Hong in voorkwam. We hebben het verhaal over de gelaarsde kat al gezien. Hier nog enkele andere berichten, waaronder het vakantiefilmpje van pa Hong.

Dr Stoops wordt ook genoemd. Wat was het Maastrichtste wereldje toch klein.

pa Hong was toen voorzitter. Geen idee wie het enfant terrible was
op 12 januari 1956 nam pa Hong afscheid als voorzitter

 

L.A.S 2.: De gelaarsde kat

Wij, de kinderen, herinneren ons de tableaus die pa Hong maakte. Ze waren prachtig in al hun details. Het moet wel diepe indruk hebben gemaakt, want pa Hong presenteerde dit in 1954. De tableaus waren in kleuren. Ik kan alleen deze twee zwart-witte foto’s vinden.

de gelaarsde kat loopt over de loper

De Gouwe Poort was blijkbaar hun vaste clubadres. Vandaar dat ze daar ook hun eerste lustrum vierden. Oude bekenden komen langs: Herman Menger, tevens judo-vriend van pa Hong, de vader van Daniëls die als laatste de zaak in de Kleine Staat heeft gehad, de andere twee bestuursleden zijn mij onbekend. Absoluut niet onbekend is Frans Lahaye. Frans en zijn vrouw Ria waren goede vrienden van onze ouders. Tante Ria was mijn peettante.

Pa Hong kwam op 20-jarige leeftijd naar Leiden om daar medicijnen te studeren. Hij verliet huis en haard in Indië. Hij overleed in 1998 (91 jr oud). Wat kunnen wij – zo lang na zijn dood – nog te weten komen over hem?